คนในพรรคเพื่อไทย สนทนากันกว้างขวางว่า ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ ผู้นำคนใหม่ของพรรคนั้น บุคลิกนุ่มนวล ใจกว้าง เข้าใจความต่างระหว่างการเมืองแห่งอดีต-บ้านใหญ่ กับความใหม่และโลกแห่งอนาคต

ยศ-ช้าง-ขุนนาง-ม้า ที่เคยติดตัวมา ศาสตราจารย์วัย 46 ปีในครอบครัวตระกูล 4 อดีตนายกรัฐมนตรีแห่งบ้าน “ชินวัตร-วงศ์สวัสดิ์” ล้วนเป็นเรื่อง “ภายนอก” หากว่า “ภายใน” ตัวต้นที่แท้ ของยศชนัน นั้น นิ่ง-แน่วแน่ในใจ

แม้เลือดเนื้อเขาแยกจากการเมืองระบบ “ทายาท” ไม่ออก เพราะเครือข่ายอำนาจแห่ง “วังบัวบาน” ของบ้านแม่-เยาวภา วงศ์สวัสดิ์ จะห่มคลุม

กว่าจะได้บริวาร สส. ในสภาจำนวน 74 ที่นั่ง ย่อมแยกออกไม่ได้ว่ามาจากฐานอำนาจ เจ้าแม่วังบัวบาน ส่งผ่านเจ้าพ่อ “เดอะซัน-สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ” จึงก่อเกิด พรรคอันดับ 2 ในฝ่ายรัฐบาล

ฐานเสียงของพ่อ-บริวารของแม่ เครือข่ายของลุง กลุ่มวีไอพีของน้า และเพื่อนของน้อง อดีตผู้เคยครองตำแหน่งนายกฯ อาจมีส่วนเสี้ยว ดันให้ “ยศชนัน” ขึ้นเป็นรองนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

ทั้งปวง ย่อมไม่อาจนำมาคำนวณอนาคตของ “ยศชนัน”

การก้าวขึ้นเป็นผู้นำแห่งอนาคตพรรคเพื่อไทย อาศัยปัจจัย “ภายใน” ล้วน ๆ ของเขา

ยศชนันมีใจที่เปิดกว้าง-เปิดรับ เขาจึงไม่ปฏิเสธไมตรี ของบุคคลที่หวังดีต่อตัวเขา ทั้งในสายปัญญาชน-นักคิด-นักธุรกิจ ผู้กว้างขวาง

ครั้งหนึ่งยศชนันเข้าโต๊ะสนทนาอาหารคาวมื้อค่ำกับวานิชธุรกิจใหญ่เจ้าปัญญา ที่ใคร ๆ ต้องการสนทนาด้วยครึ่งค่อนวงการ อย่าง “บรรยง พงษ์พานิช” ได้ฟังคำเสียงไม่ดัง แต่คีย์เวิร์ดนั้นสำคัญ ว่า จะปักธงทำพรรคเพื่อไทยอย่างน้อย 2 สมัย คะเนว่า 8 ปีล่วงจากนี้ไป

ไม่เพียงวงสนทนากับพ่อค้าวานิช ยศชนันคบหานักเนติ ที่ไม่ใช่สายบริการ คุยกับผู้ผ่านประสบการณ์วงตุลาการ อันเป็นเครือข่ายใหม่ ไม่ใช่คนวงในข้างพ่อ

แม้ช่วงสัประยุทธ์หาเสียง ยศชนันปันเวลาไปจิบกาแฟ สนทนากับนักรัฐศาสตร์ อยู่เป็นครั้งครา คราวละหลายชั่วโมง

วาทกรรม บนเวทีหาเสียง ก็อีกเรื่องหนึ่ง แต่ยามสนทนาแนะนำตัวในสนามการเมือง ก็อีกเรื่องหนึ่ง เขาจึงมักถูกมองเป็น “แกะดำ” ในหมู่การเมืองสีหม่น เมื่อเขาพูดว่า

“ผมและพรรคเพื่อไทยจะพาประเทศไทยให้เป็นประเทศรายได้สูง เปลี่ยนแปลงประเทศด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างเต็มรูปแบบ คุณต้องมีความเท่าเทียม เสมอภาค ประชาธิปไตย ไม่มีปัญหาเลย เพราะเรื่องเหล่านั้นต้องมีอยู่แล้ว ไม่งั้นประเทศอารยอื่นไม่มาคุยกับคุณหรอก แต่เวลาไปพูดบนเวที เราต้องพูดเรื่องการจับขั้วอย่างเดียวเหรอ พอผมพูดเรื่องนี้กลายเป็นแกะดำในทางการเมือง”

ไม่ว่าจะก่อนหน้านี้ 2,000 ปี หรือว่าปัจจุบัน บทสนทนา-การฟังด้วยจิตว่าง-ใจกว้าง จึงน่าจะเป็นสิ่งสำคัญ ในการก่อตัวคุณลักษณะการเป็นผู้นำ

ดังเรื่องเล่า ในหนังสืออู๋เหวย ตอนหนึ่ง จันทรคุปต์คิดแผนเอาชัยในสงครามได้ จากคำสนทนาของ “แม่สอนลูก” คราหนึ่ง ว่า

“มึงนี่มันลูกโจรไม่มีหัวคิด เหมือนจันทรคุปต์ไม่มีผิด ยังมีกองกำลังไม่แก่กล้า ก็โหมเข้าตีเมืองใหญ่ ย่อมต้องพ่ายแพ้เป็นธรรมดา แต่แทนที่จะหาวิธีใหม่ กลับยังทำอย่างเดิมเรื่อยไป มึงจะไปตีเมืองไหนได้ มึงจงฟังแม่ ที่จะกัดกินขนมเบื้องจากตรงกลางที่ยังร้อน ควรจะกินจากตรงริมขอบก่อนรู้ไหม กินขอบแล้วค่อยขยับเข้าไปกินไส้ในตรงกลาง”

จันทรคุปต์ได้สติ จึงวางกลยุทธ์ใหม่ใช้ “กลยุทธ์ขนมเบื้อง” กินขนมเบื้องแผ่นใหญ่ จากชายขอบ เมื่อกินได้รอบแล้วจึงทุ่มกำลังเข้าโจมตีเมืองใหญ่ จึงรวบรวมแผ่นดินเป็นอาณาจักรสำเร็จได้ สถาปนาตนขึ้นเป็นพระเจ้าจันทรคุปต์ เป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ นามว่า “โมริยะ” (หรือเมารยะ)

ยศชนัน-ระหว่างรอไปเข้าเฝ้าฯ ถวายสัตย์ปฏิญาณตน ก่อนเข้ารับตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม แวะไปสนทนากับภิญโญ ไตรสุริยธรรมา ผู้เขียนอู๋เหวย-อกรรมกิริยา ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ

ขอเล่าบางคำสนทนา เบื้องหลังกาชาที่ภิญโญ ชงใช้ยศชนัน ดื่มและสนทนา

ชากานี้ชงจาก “ชาต้าหงเผา” ชื่อชามีที่มา ตามตำนานเล่าว่า ครั้งหนึ่งฮ่องเต้ชิมชาต้นนี้แล้วประทับใจ เมื่อฤดูหิมะตกใหญ่ ฮ่องเต้เกรงว่าต้นชาจะเป็นอันตราย จึงถอดเสื้อตัวใหญ่บังต้นชาไว้ไม่ให้เสียหาย ชาต้นนี้จึงถูกเรียกว่า “ต้าหงเผา” แปลว่า “เสื้อคลุมแดง” เป็นชาชั้นสูง-คุณค่าสมราคา

ยศชนันดื่มแล้วออกปากว่า “รสชาติชา ล้ำลึกเหมือนไวน์ชั้นดี” เจ้าของชา ได้แต่อวยพร ให้ผู้นำคนใหม่เพื่อไทยไปว่า หากเปรียบต้นชาชื่อเชน นับเป็นต้นที่ยังบริสุทธิ์ ขอให้ความรักของแม่แดง คุ้มครอง และถ้ารักประชาชนเหมือนรักต้นชา จะไม่มีภัยใดมาแผ้วพานได้

หลังจิบชาสนทนาเรื่องหนังสือหลายบท ยศชนันจึงได้ของกำนัล เป็น “ต้าหงเผา-เสื้อคลุมแดง”

หากเป็นการเมืองในเกมบู๊-ดุดัน การทำการใหญ่ต้องไม่หน่ายเล่ห์กล ทว่าการเมือง “แบบยศชนัน” บทสนทนานับเป็น “สิ่งสำคัญ”

แต่ในชีวิตการเมือง บางวงสนทนา กับคนสำคัญ แต่วาระไม่สำคัญ

คุณค่าของบทสนทนา จึงไม่ใช่ว่าคนนั้นจะสำคัญหรือไม่

หัวใจคือ เรื่องที่ได้สนทนาแบบเปิดใจ

ดังที่ยศชนันเคยกล่าวไว้ว่า ผลการเลือกตั้ง เหมือนจะแพ้ แต่ไม่แพ้

“เพราะการทำงานให้พี่น้องประชาชนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงบทบาทเดียว ไม่ว่าจะมีตำแหน่ง สถานะใด ความรับผิดชอบของเราต้องความไว้วางใจคือการทำงานไปตลอดชีวิต…เชื่อมั่นไปด้วยกัน คำนึงถึงประโยชน์ของประเทศเป็นที่ตั้ง จะไม่มีใครพ่ายแพ้”

อ่านข่าวต้นฉบับ: ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ : บทสนทนากับวาณิช นักคิด และเบื้องหลังกาชา “ต้าหงเผา”